LogoKaravidasFinal  

Schroth Scoliosis & Spine Clinic

Τι να αποφύγετε

Όταν εσείς ή το παιδί σας διαγνωστείτε με σκολίωση θα πρέπει οπωσδήποτε να αναζητήσετε έναν ειδικό επιστήμονα που να γνωρίζει πολύ καλά την διάγνωση, αξιολόγηση και θεραπεία της πάθησης σας. Ένα μεγάλο ποσοστό των σκολιώσεων δεν απαιτεί καθόλου θεραπεία. Είναι σημαντικό ένας ειδικός επιστήμονας να σας υποδείξει την καταλληλότερη θεραπεία για την πάθηση σας , δίνοντας σας μια κλινικά εμπεριστατωμένη και επιστημονική αποδεδειγμένη διάγνωση και θεραπευτική πρόταση. Είναι σημαντικό να αποφύγετε μία άσκοπη θεραπεία (overtreatment), με ασκήσεις ή κηδεμόνα, καθώς και μία λανθασμένη θεραπεία, υποτιμώντας την σοβαρότητα της πάθησης σας (undertreatment).

overtreatment diagram

Η σκολίωση είναι μία πολύπλοκη τρισδιάστατη πάθηση της σπονδυλικής στήλης, που απαιτεί εξειδικευμένη θεραπεία από ειδικούς επιστήμονες.  Η αντιμετώπιση της σκολίωσης αποφασίζεται με βάση το μέγεθος του κυρτώματος (γωνία Cobb), το στάδιο ανάπτυξης που βρίσκεται το παιδί (Risser sign) και άλλους προγνωστικούς παράγοντες, όπως ο τύπος του κυρτώματος, η στροφή των σπονδύλων, το οικογενειακό ιστορικό, η ύπαρξη ή όχι μειωμένης θωρακικής κύφωσης κ.α.

corrective movement schroth method

Οι Ειδικές Φυσικοθεραπευτικές Ασκήσεις για την Σκολίωση (Physiotherapeutic Scoliosis Specific Exercises - PSSE) είναι προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης και βασίζονται στην τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση και στην εκπαίδευση του ασθενούς για διατήρηση των διορθώσεων στις καθημερινές δραστηριότητες. Σημαντικός είναι ο ρόλος των PSSE και στην βελτίωση της συνολικότερης αναπνευστικής λειτουργίας, που περιορίζεται σημαντικά σε θωρακικές σκολιώσεις. Η μέθοδος Schroth είναι η πιο διαδεδομένη από τις PSSE, με πλήθος δημοσιευμένων ερευνών που πιστοποιούν την αποτελεσματικότητα της και αναγνώριση από τις διεθνείς επιστημονικές κοινότητες Scoliosis Research Society (SRS) και Society on Scoliosis Orthopedic and Rehabilitation Treatment (SOSORT), που ασχολούνται με την θεραπεία της σκολίωσης.

Αποτελέσματα θεραπείαςτης σκολίωσης με την μέθοδο Schroth (χωρίς κηδεμόνα):

Ntoura photo Schroth

Mpoumpouli photos Schroth

Soumpasi photos Schroth

Ακατάλληλες τεχνικές για την αντιμετώπιση της σκολίωσης

Η κλασσική γυμναστική με ενδυνάμωση των κοιλιακών και των ραχιαίων, κάτι που συνήθως αποτελεί σύσταση μεγάλης πλειοψηφίας των ιατρών ή θεραπευτική επιλογή κάποιων φυσικοθεραπευτών, δεν ωφελεί καθόλου στην αντιμετώπιση της σκολίωσης, καθώς γυμνάζει απλώς συμμετρικά τους μυς του σώματος, χωρίς να αλλάξει επ’ ουδενί την σκολιωτική στάση. Οπότε όχι μόνο δεν βοηθάνε την σκολίωση, αλλά όταν εκτελούνται αλόγιστα αρκετά συχνά τείνουν να επιδεινώσουν την παραμόρφωση. Στις σκολιώσεις γενικότερα πρέπει να αποφεύγεται η κάμψη του κορμού προς τα εμπρός, άρα οι κλασσικές ασκήσεις κοιλιακών δεν συνιστώνται. Επίσης, πολύ συχνά στην σκολίωση παρατηρείται ταυτόχρονη ελάττωση της θωρακικής κύφωσης (flatback). Όταν η θωρακική κύφωση μειωθεί αρκετά, διευκολύνεται η επιδείνωση του κυρτώματος και της στροφής των σπονδύλων, περιορίζεται η αναπνευστική λειτουργία του ασθενούς και η διορθωτική ικανότητα του κηδεμόνα. Άρα, οι ασκήσεις ενδυνάμωσης των ραχιαίων ενδεχομένως να προωθήσουν την επιδείνωση της σκολίωσης.

no abs for scoliosis

Η σκολίωση με την ασυμμετρία που προκαλεί στην σπονδυλική στήλη, αλλάζει την μυϊκή ισορροπία, με συνέπεια οι μύες του κοίλου τμήματος της σκολίωσης να βραχύνονται και οι μύες του κυρτού τμήματος να επιμηκύνονται. Είναι εντελώς λανθασμένη όμως η εντύπωση πως διορθώνουμε την σκολίωση, γυμνάζοντας του μύες του κυρτού και διατείνοντας τους μύες του κοίλου τμήματος. Αυτό θα μπορούσε να είχε κάποια βάση, αν η σκολίωση ήταν μία πάθηση ενός μόνο επιπέδου, όμως είναι μια τρισδιάστατη πάθηση, που έχει και ταυτόχρονη στροφή της σπονδυλικής στήλης και παραμόρφωση των σπονδύλων. Η μυϊκή ανισορροπία είναι το αποτέλεσμα την σκολίωσης και όχι η αιτία δημιουργίας της. Συνεπώς, οι θεραπευτικές ασκήσεις πρέπει να ενεργούν και στα 3 επίπεδα κίνησης ταυτόχρονα και αυτό επιτυγχάνεται μόνο με τις PSSE, που προσαρμόζονται στον τύπο του κυρτώματος και δρουν τρισδιάστατα.

Οι ασκήσεις τύπου yoga και pilates, παρότι είναι χρήσιμες σε άλλες παθολογίες της σπονδυλικής στήλης και σε υγιή πληθυσμό, στην αντιμετώπιση της σκολίωσης πρέπει να αποφεύγονται. Ενεργούν μονοδιάστατα και φυσικά δεν προσαρμόζονται στον τύπο της σκολίωσης. Επειδή οι γυμναστές που εκπαιδεύονται στις παραπάνω τεχνικές δεν γνωρίζουν τα χαρακτηριστικά μιας τρισδιάστατης παραμόρφωσης όπως η σκολίωση, πολλές φορές οι ασκήσεις που χρησιμοποιούν σε σκολιωτικούς ασθενείς, με εκτάσεις και στροφές της σπονδυλικής στήλης, αποβαίνουν ιδιαιτέρως επιζήμιες.

avoid yoga for scoliosis

Οι ασκήσεις της μεθόδου Klapp, Mezieres, Bowtech και η Ορθοσωμική γυμναστική πάλι δεν ενεργούν τρισδιάστατα, ούτε προσαρμόζονται στον τύπο της σκολίωσης και πολλές φορές με την αλόγιστη χρήση τους συντελούν στην επιδείνωση της πάθησης. Δεν έχουν κανένα απολύτως όφελος στην αντιμετώπιση της σκολίωσης, καθώς πρόκειται για γενικότερες ασκήσεις, που περιλαμβάνουν παθητικές κινήσεις, διατάσεις, μαλάξεις κτλ. και δεν είναι σε καμία περίπτωση εξειδικευμένες ασκήσεις για την σκολίωση. Ακόμα περισσότερο δε, οι θεραπευτές που εφαρμόζουν τις παραπάνω μεθόδους δεν έχουν απολύτως καμία εκπαίδευση για την τρισδιάστατη φύση της σκολίωσης, τους διάφορους τύπους σκολίωσης, την πρόγνωση, την αξιολόγηση της σκολίωσης κ.α. ,οπότε δεν μπορούν να είναι σε θέση να καταρτίσουν το απαιτούμενο πρόγραμμα ειδικών ασκήσεων ανάλογα με τον τύπο της σκολίωσης και να εκπαιδεύσουν τους ασθενείς τους για την διατήρηση των διορθώσεων στις καθημερινές δραστηριότητες.  Άλλωστε δεν υπάρχει ούτε μία δημοσιευμένη έρευνα σε κανένα διεθνές επιστημονικό περιοδικό που να αποδεικνύει την αποτελεσματικότητα των παραπάνω μεθόδων (Klapp,  Ορθοσωμική, Bowtech, Mezieres) στην αντιμετώπιση της σκολίωσης. Επομένως πρέπει να αποφεύγονται.

avoid mezieres klapp for scoliosis

avoid bowtech for scoliosis

mezieres method

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Οι ειδικές κινητοποιήσεις του Manual Therapy και η Χειροπρακτική, μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο συμπληρωματικά σε κάποιες περιπτώσεις, όταν υπάρχει κάποιο "μπλοκάρισμα" στην σπονδυλική στήλη. Όμως, σαν αποκλειστική αντιμετώπιση της σκολίωσης, είναι προφανές πως οι χειρισμοί και οι κινητοποιήσεις δεν έχουν κανένα απολύτως θετικό αποτέλεσμα στην πρόγνωση της σκολίωσης και στον περιορισμό της επιδείνωσης του κυρτώματος.

Όσον αφορά τα αθλήματα, σε μικρές και μεσαίες σκολιώσεις δεν υπάρχει περιορισμός και ενθαρρύνεται η συμμετοχή των παιδιών σε αυτά, για τα γενικότερη οφέλη της άθλησης και όχι σαν συμπληρωματική θεραπεία. Καμία αθλητική δραστηριότητα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις PSSE στην θεραπεία της σκολίωσης. Σε μεγαλύτερες σκολιώσεις, υπάρχουν κάποιοι ενδοιασμοί για αθλήματα με αρκετά συμπιεστικά φορτία στην σπονδυλική στήλη, π.χ. άρση βαρών, καθώς τα φορτία δεν κατανέμονται ομοιόμορφα λόγω της ασυμμετρίας της σπονδυλικής στήλης. Επίσης, σε αθλήματα που εμπεριέχουν αρκετές στροφές στον κορμό, όπως π.χ. τένις, ακοντισμός, σφαιροβολία, όπως και αθλήματα που φέρνουν την σπονδυλική στήλη σε ακραίες θέσεις και σε μεγάλες εκτάσεις τον θώρακα, όπως π.χ. ρυθμική και ενόργανη γυμναστική.

Θα πρέπει να επισημανθεί πως η συμμετοχή στα παραπάνω αθλήματα δεν σημαίνει απαραίτητα πως θα επιδεινωθεί η σκολίωση, όμως λόγω της μορφής και της τεχνικής συγκεκριμένων αγωνισμάτων, αλλά και των υψηλών ποσοστών σκολίωσης σε επιδημιολογικές μελέτες, επικρατεί ένας σκεπτικισμός στους κύκλους των επιστημόνων που ασχολούνται με την θεραπεία της σκολίωσης. Οι έρευνες που δείχνουν υψηλά ποσοστά εμφάνισης σκολίωσης σε κάποια αθλήματα, δεν αποδεικνύουν κάποια σχέση αιτίας-αποτελέσματος, δηλαδή δεν υπάρχει απόδειξη πως ένα παιδί με σκολίωση κάνοντας αυτά τα αθλήματα αυξάνει την πιθανότητα να παρουσιάσει σκολίωση ή να επιδεινώσει την ήδη υπάρχουσα. Επίσης, σημαντικό είναι σαν θεραπευτές να λαμβάνουμε υπόψιν μας πως η αντιμετώπιση της σκολίωσης είναι πολυδιάστατη, με σημαντικές ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις, ειδικά στα παιδια που φοράνε κηδεμόνα. Συνεπώς, "επιβάλλοντας" σε ένα παιδί να σταματήσει το άθλημα του, πιθανότατα θα δημιουργήσουμε ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα. Ο εξειδικευμένος θεραπευτής θα πρέπει να είναι σε θέση να διαχειριστεί την κατάσταση, επιτυγχάνοντας το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για το παιδί. Δυστυχώς, μεγάλη μερίδα του ιατρικού κόσμου στην Ελλάδα απαγορεύει οποιαδήποτε δραστηριότητα στα παιδιά με σκολίωση, κάτι που αποτελεί εντελώς λανθασμένη προσέγγιση και ενάντια στις κατευθυντήριες οδηγίες των διεθνών επιστημονικών κοινοτήτων SRS και SOSORT. 

Σχετικά με την κολύμβηση, που πολύ συχνά προτείνεται από τους γιατρούς, ακόμα και σαν θεραπεία σε μικρές σκολιώσεις, οι απόψεις είναι ιδιαιτέρως αμφιλεγόμενες. Η κολύμβηση σαν άσκηση έχει το θετικό πως γυμνάζει τους μύες του κορμού και βοηθάει στην διατήρηση της ελαστικότητας της σπονδυλικής στήλης. Όμως, σε καμία περίπτωση δεν συμβάλλει στην αντιμετώπιση της σκολίωσης, καθώς γυμνάζει συμμετρικά το σώμα και δεν ενεργεί στην τρισδιάστατη φύση της πάθησης.

Ένα απλό παράδειγμα ενδοιασμού της σύστασης για κολύμβηση σε σκολιωτικούς ασθενείς είναι το εξής: Οι κολυμβητές κολυμπούν με το κεφάλι μέσα στο νερό και ανά μερικά δευτερόλεπτα βγαίνουν να πάρουν αέρα έξω από το νερό για να συνεχίσουν. Οι περισσότεροι κολυμβητές εκπαιδεύονται να παίρνουν αέρα από την δεξιά τους μεριά γιατί είναι πιο βολικό στους περισσότερους, ενώ ταυτόχρονα ο συνηθέστερος τύπος σκολίωσης είναι δεξιά θωρακική, που συνοδεύεται πάντα από δεξιά στροφή του θωρακικού τοιχώματος. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως όταν ένα άτομο με δεξιά θωρακική σκολίωση βγει να πάρει αέρα από δεξιά, στρίβει τον θώρακα του προς τα εκεί που έχει ήδη στρίψει λόγω της σκολίωσης. Άρα, όταν αυτό γίνεται συστηματικά σε μια προπόνηση (περισσότερες από 100 αναπνοές σε 1 ώρα προπόνησης), εν τέλει ενδεχομένως να συντελεί στην επιδείνωση της σκολίωσης.

swimming for scoliosis

Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει πως το ποσοστό των κολυμβητών που παρουσιάζουν σκολίωση αγγίζει το 20%. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως η σκολίωση προκαλείται ή επιδεινώνεται απαραίτητα από την κολύμβηση. Πιο πιθανό φαντάζει το σενάριο πως επειδή πολλοί γιατροί θεωρούν πανάκεια την κολύμβηση για όλες τις παθήσεις της σπονδυλικής στήλης, αρκετά συχνά σε σκολιώσεις συστήνουν στα παιδιά να κάνουν κολύμβηση, οπότε οι επιδημιολογικές μελέτες βρίσκουν υψηλά ποσοστά σκολίωσης σε κολυμβητές. Πάντως, αρκετοί επιστήμονες στο εξωτερικό δεν επιτρέπουν την κολύμβηση σε άτομα που πάσχουν από σκολίωση. Συνοψίζοντας λοιπόν, τα αθλήματα δεν έχουν καμία επίδραση στην σκολίωση, ούτε θετική ούτε αρνητική, οπότε το παιδί μπορεί να επιλέξει να κάνει το αγαπημένο του άθλημα χωρίς περιορισμούς, όχι όμως περιμένοντας πως θα το βοηθήσει με κάποιο τρόπο στην αντιμετώπιση της σκολίωσης του.

 

Οι Ειδικές Φυσικοθεραπευτικές Ασκήσεις με την μέθοδο Schroth στην Ελλάδα

Η μέθοδος Schroth αποτελεί επιστημονικά τεκμηριωμένη αντιμετώπιση της σκολίωσης σε παιδιά (είτε με κηδεμόνα είτε χωρίς) και ενηλίκους και το επίπεδο επιστημονικών αποδείξεων με βάση την διεθνή βιβλιογραφία είναι Level of Evidence I, ενώ είναι επισήμως αναγνωρισμένη και από τις διεθνείς επιστημονικές κοινότητες SRS και SOSORT. Δυστυχώς, στην χώρα μας δεν υπάρχουν αρκετοί πιστοποιημένοι θεραπευτές, ενώ καποιοι από αυτούς που έχουν λάβει την πιστοποίηση τους δεν εφαρμόζουν σωστά τις αρχές της μεθόδου και τις συστάσεις των επιστημονικών κοινοτήτων. Έτσι, το γενικότερο επίπεδο παροχής θεραπευτικών υπηρεσιών για την σκολίωση είναι πολύ φτωχό.

Μεγάλη πλειοψηφία του ιατρικού κόσμου αγνοεί την σημαντικότητα των Ειδικών Ασκήσεων για την Σκολίωση με την μέθοδο Schroth, παρά την πλέον αναμφισβήτητη αποτελεσματικότητα τους, μέσα από υψηλής μεθοδολογικής ποιότητας έρευνες, καθώς και τις επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες των SRS και SOSORT, που συνιστούν την εφαρμογή τους είτε σαν αποκλειστική αντιμετώπιση σε μικρές σκολιώσεις, είτε σε συνδυασμό με τον κηδεμόνα σε μεσαίες και μεγαλύτερες. Χαρακτηριστικό είναι πως ακόμα και γιατροί που είναι ενεργά μέλη των SRS και SOSORT, που γνωρίζουν την επιστημονική υποστήριξη των Ειδικών Ασκήσεων για την Σκολίωση, για αδιευκρίνιστους λόγους αποφεύγουν να τις συστήσουν στους ασθενείς τους. Επίσης, σημαντικές μονάδες αντιμετώπισης των παθήσεων της σπονδυλικής στήλης σε δημόσια νοσοκομεία και ιδιωτικές κλινικές, αρνούνται πεισματικά να αποδεχτούν την χρησιμότητα των ασκήσεων, καταστρατηγώντας τις επίσημες οδηγίες των διεθνών επιστημονικών κοινοτήτων.

Σε κάποιο βαθμό πάντως η δυσπιστία του ιατρικού κόσμου είναι δικαιολογημένη, καθώς στην Ελλάδα υπάρχουν διάφοροι γυμναστές ή φυσικοθεραπευτές που αυτοπροσδιορίζονται ως ειδικοί στην αντιμετώπιση της σκολίωσης με δραματικά όμως τελικά αποτελέσματα. Οπότε κάποιοι γιατροί (αλλά και οικογένειες ασθενών) πιθανόν να έχουν σχηματίσει μια κακή εντύπωση για την αποτελεσματικότητα της μεθόδου Schroth, λόγω της κακοφημίας από τους επιτήδειους που προσποιούνται τους ειδικούς και παρουσιάζουν εντελώς αρνητικά αποτελέσματα. Ακόμα χειρότερο δε είναι το γεγονός πως κάποιοι από αυτούς είναι πιστοποιημένοι θεραπευτές στην μέθοδο Schroth. Η σωστή εφαρμογή της μεθόδου Schroth είναι απαιτητική για τους φυσικοθεραπευτές, καθώς χρειάζεται αφοσίωση, συνεχή εκπαίδευση και απόκτηση εμπειρίας, μελέτη και κριτική ανάλυση των διαφορετικών περιπτώσεων και συνέπεια στην εφαρμογή των θεραπευτικών αρχών της.

Δυστυχώς, ορισμένοι πιστοποιημένοι θεραπευτές στην μέθοδο Schroth, με παραδείγματα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Ηράκλειο Κρήτης, δεν τηρούν όλα τα παραπάνω και τα αποτελέσματα δεν έχουν καμία σχέση με αυτά που πραγματικά προσφέρει η μέθοδος Schroth. Επιπλέον, κάποιοι από τους πιστοποιημένους θεραπευτές δεν έχουν αποκτήσει εμπειρία στην εφαρμογή της μεθόδου, καθώς δεν έχουν την δυνατότητα να βλέπουν αρκετά περιστατικά, με συνέπεια πάλι οι υπηρεσίες που προσφέρουν να μην είναι καθόλου υψηλής ποιότητας και αποτελεσματικότητας, όπως θα πρέπει να είναι με την μέθοδο Schroth.

Ένα άλλο νοσηρό φαινόμενο που παρατηρείται είναι πως κάποιοι παρουσιάζονται σαν πιστοποιημένοι θεραπευτές της μεθόδου Schroth, ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα ιδιωτικό κέντρο που λειτουργεί στην Αθήνα "υπό το όνομα της μεθόδου Schroth" και η συνάδελφος δεν έχει καμία επίσημη πιστοποίηση στην μέθοδο, παραπλανώντας τους ανυποψίαστους ασθενείς που επισκέπτονται το κέντρο αναζητώντας θεραπεία. Επί σειρά ετών διαμηνύει στους ασθενείς με σκολίωση πως οι κηδεμόνες δεν βοηθάνε και δεν πρέπει να εφαρμόζεται ακόμα και σε μεγάλες σκολιώσεις. Τα αποτελέσματα από την κάκιστη εφαρμογή των ενδείξεων θεραπείας και των αρχών της μεθόδου Schroth είναι πολύ συχνά οδυνηρά με σημαντική επιδείνωση της σκολίωσης.

Σεμινάρια εκπαίδευσης στην μέθοδο Schroth για Φυσικοθεραπευτές

Παρόμοια φαινόμενα με αυτά που περιγράφηκαν παραπάνω παρατηρούνται και σε άλλες χώρες του εξωτερικού. Για αυτό εμπιστευτείτε την υγεία σας ή του παιδιού σας σε κάποιον ειδικό πιστοποιημένο επιστήμονα που θα σας δώσει μια αξιόπιστη αξιολόγηση, διάγνωση, πρόγνωση και πρόταση της καταλληλότερης θεραπείας για την πάθηση σας.

BSPTS Schroth method exercises

 

Βιβλιογραφία:
  • Negrini et al, 2011 SOSORT guidelines: Orthopaedic and Rehabilitation treatment of idiopathic scoliosis during growth. Scoliosis 2012, 7:3  doi:10.1186/1748-7161-7-3
  • Christa Lehnert Schroth, Three-Dimensional Treatment for Scoliosis. A physiotherapeutic method for deformities of the spine. 2007
  • Yoga for Scoliosis – Be very careful, http://www.schrothmethod.com/yoga-for-scoliosis
  • Weiss HR, The method of Katharina Schroth- history, principles and current development. Scoliosis 2011, 6:17
  • Zaina et al, Swimming and spinal deformities : a cross-sectional study. J Pediatr. 2015 Jan;166(1):163-7
  • Romano M et al, SEAS (Scientific Exercises Approach to Scoliosis): a modern and effective evidence based approach to physiotherapeutic specific scoliosis exercises. Scoliosis 2015, 10:3
4.96875 1 1 1 1 1 Rating 4.97 (32 Votes)

menu